از نفت ۱۲۰ دلاری تا چشمانداز ۶۰ دلاری
به گزارش رویترز و تا لحظه تنظیم این خبر، بهای نفت برنت روز جمعه ۱۹ژوئن به محدوده ۸۰دلار در هر بشکه بازگشت؛ افزایشی محدود که عمدتا تحت تاثیر لغو مذاکرات تهران و واشنگتن در سوئیس رخ داد. با این حال، نفت همچنان در مسیر ثبت یکی از بزرگترین کاهشهای هفتگی خود از زمان آغاز جنگ قرار دارد؛ جنگی که از اواخر فوریه بازار انرژی جهان را با یکی از شدیدترین شوکهای عرضه سالهای اخیر مواجه کرد. در اوج بحران، بسته شدن عملی تنگه هرمز باعث شد حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایعشده (LNG) با اختلال روبهرو شود. نگرانی از توقف صادرات نفت خلیج فارس، قیمت نفت را تا ۱۲۰دلار در بشکه بالا برد و بسیاری از تحلیلگران از احتمال وقوع یک بحران انرژی مشابه شوکهای نفتی گذشته سخن گفتند. اما امضای توافق موقت میان ایران و آمریکا معادلات بازار را به سرعت تغییر داد. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرده محدودیتهای تردد کشتیها به مقصد یا مبدأ بنادر ایران و آبهای ساحلی این کشور را لغو کرده است. همزمان مرکز مشترک اطلاعات دریایی نیز به کشتیها توصیه کرده برای کاهش خطر مینهای دریایی، مسیر عبور نزدیکتر به سواحل عمان را انتخاب کنند.
عادی شدن تردد نفتکشها
نشانههای عادی شدن تردد نفتکشها نیز به تدریج در حال نمایان شدن است؛ نفتکشهایی که طی ماههای گذشته در خلیج فارس متوقف شده بودند، از روز پنجشنبه ۱۸ژوئن حرکت خود را از سر گرفتهاند. تنها ساعاتی پس از امضای توافق موقت میان روسای جمهوری ایران و آمریکا، چندین نفتکش از جمله سه نفتکش با پرچم عربستان سعودی که مجموعا حدود ۶میلیون بشکه نفت خام حمل میکردند، از تنگه هرمز عبور کردند. این تحول برای بازار از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا برآورد تحلیلگران نشان میدهد حدود ۱۰۰میلیون بشکه نفت که طی ماههای اخیر در بنادر و آبهای خلیج فارس گرفتار شده بود، اکنون میتواند به تدریج راهی بازارهای جهانی شود. ورود این حجم از نفت به بازار در شرایطی رخ میدهد که بسیاری از تولیدکنندگان منطقه نیز برای جبران صادرات از دسترفته آماده افزایش عرضه هستند. در همین راستا، کویت اعلام کرده برنامه افزایش تولید نفت خود را آغاز خواهد کرد. سایر تولیدکنندگان خلیج فارس نیز احتمالا تلاش خواهند کرد هرچه سریعتر سهم بازار از دسترفته خود را بازیابی کنند.
همین چشمانداز موجب شده بخش بزرگی از افزایش قیمت نفت که از زمان آغاز جنگ ثبت شده بود، از بین برود. با وجود این، کارشناسان هشدار میدهند بازگشت کامل بازار به شرایط پیش از جنگ زمانبر خواهد بود. اگرچه تردد نفتکشها از سر گرفته شده، اما عادیسازی کامل جریان صادرات، رفع مخاطرات امنیتی و بازگشت تولیدکنندگان به ظرفیتهای پیشین ممکن است چندین ماه طول بکشد. بانکها و موسسات مالی بینالمللی نیز اکنون بیش از گذشته بر سناریوی مازاد عرضه تمرکز کردهاند. در میان آنها، سیتیبانک یکی از صریحترین ارزیابیها را ارائه کرده است. این بانک معتقد است با احتمال ۶۰درصد، روند عادیسازی صادرات از تنگه هرمز به شکلی پایدار ادامه خواهد یافت و بازار نفت طی ماههای آینده وارد فاز مازاد عرضه خواهد شد. بر اساس سناریوی پایه سیتیبانک، افزایش عرضه نفت خلیجفارس و بازگشت محمولههای متوقفشده میتواند قیمت نفت را طی ۶ تا ۱۲ماه آینده تحت فشار قرار دهد. این موسسه پیشبینی کرده بهای نفت در سهماه نخست سال۲۰۲۷ به محدوده ۶۰ تا ۶۵دلار در هر بشکه برسد؛ سطحی که فاصله قابلتوجهی با قیمتهای ثبتشده در اوج بحران دارد. به بیان دیگر، بازاری که تنها چند هفته پیش نگران کمبود شدید عرضه و جهش قیمتها بود،
اکنون بیش از هر چیز نگران ورود موج جدیدی از نفت به بازار است. اگرچه لغو مذاکرات سوئیس نشان داد مسیر دیپلماسی همچنان با ابهامهایی همراه است، اما تا این لحظه معاملهگران باور دارند که توافق موقت ایران و آمریکا توانسته خطر فوری اختلال در عرضه را کاهش دهد. در نتیجه، بازار نفت وارد مرحله تازهای شده است؛ مرحلهای که در آن توجه فعالان بازار از «کمبود عرضه» به سمت «سرعت بازگشت عرضه» تغییر کرده است. سرنوشت قیمت نفت در ماههای آینده نیز بیش از هر عامل دیگری به این پرسش وابسته خواهد بود که چه میزان از نفت متوقفشده در خلیجفارس با چه سرعتی به بازار جهانی بازخواهد گشت. در صورت تحقق سناریوی عادیسازی کامل هرمز، احتمالا دوران نفت سهرقمی بار دیگر جای خود را به بازاری با عرضه فراوانتر و قیمتهای پایینتر خواهد داد.
