ذخایر راهبردی نفت آمریکا در جریان جنگ از ۴۱۵ به ۳۴۰میلیون بشکه سقوط کرد
نفت آمریکا در کف ۴۰ ساله
ترامپ اعلام کرد اگر توافق اولیه با ایران برای بازگشایی تنگه هرمز حاصل نمیشد، ذخایر نفتی موجود ممکن بود تنها برای چند هفته دیگر پاسخگوی نیاز بازار باشند. ترامپ گفت: «اگر هرمز باز نمیشد، ذخایر تنها برای حدود چهار هفته دیگر کفایت میکرد.» هرچند کاخ سفید جزئیات بیشتری درباره منظور وی ارائه نکرده است و مشخص نیست این هشدار تنها به ذخایر آمریکا اشاره داشته یا کل ذخایر جهانی، اما نفس مطرح شدن چنین موضوعی از سوی رئیسجمهوری آمریکا، بیانگر سطح نگرانی سیاستگذاران از تداوم اختلال در جریان انرژی جهان است. ترامپ همچنین هشدار داد در صورت ادامه انسداد هرمز و کاهش بیشتر ذخایر، بازار با شرایطی «آشفته» و خارج از کنترل مواجه میشد. به گفته وی، اهمیت توافق اولیه تهران و واشنگتن بیش از هر چیز در فراهم کردن امکان بازگشت کشتیها به مسیرهای عادی و احیای جریان صادرات نفت نهفته است؛ مسالهای که از دید دولت آمریکا برای جلوگیری از تشدید بحران انرژی ضروری بوده است.
پایینترین سطح ذخایر آمریکا
این هشدار در حالی مطرح میشود که تازهترین آمارهای وزارت انرژی آمریکا و اداره اطلاعات انرژی این کشور (EIA) از افت کمسابقه ذخایر نفتی حکایت دارد. دادههای منتشرشده نشان میدهد ذخایر راهبردی نفت آمریکا (SPR) که در ایالتهای تگزاس و لوئیزیانا قرار دارد، به پایینترین سطح خود از سال۱۹۸۳ رسیده است. این ذخایر اکنون حدود ۳۴۰میلیون بشکه برآورد میشود؛ رقمی که فاصله قابلتوجهی با سطح پیش از آغاز جنگ دارد. ذخایر راهبردی نفت آمریکا که پیش از آغاز جنگ حدود ۴۱۵میلیون بشکه بود، اکنون به حدود ۳۴۰میلیون بشکه سقوط کرده است؛ افتی نزدیک به ۷۵میلیون بشکه که این ذخایر را به پایینترین سطح چهار دهه اخیر رسانده و نشان میدهد واشنگتن برای مهار تبعات اختلال عرضه ناشی از بحران هرمز، ناچار به برداشت گسترده از ذخایر اضطراری خود شده است. در ابتدای بحران، دولت آمریکا همراه با دیگر کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی تصمیم گرفت برای جبران کمبود عرضه، بخشی از ذخایر راهبردی خود را روانه بازار کند. در آن زمان واشنگتن اعلام کرده بود طی یک دوره ۱۲۰روزه حدود ۱۷۲میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک آزاد خواهد کرد. همزمان کشورهای مصرفکننده عضو آژانس بینالمللی انرژی نیز در مجموع حدود ۴۰۰میلیون بشکه نفت اضافی را برای حمایت از بازار آزاد کردند؛ اقدامی که نقش مهمی در جلوگیری از جهش شدیدتر قیمتها داشت. در کنار افت ذخایر راهبردی، وضعیت بزرگترین مرکز تجاری ذخیره نفت آمریکا نیز توجه تحلیلگران را به خود جلب کرده است. بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، موجودی نفت خام در مرکز کوشینگ ایالت اوکلاهما به حدود ۲۰میلیون بشکه کاهش یافته است؛ سطحی که از نگاه بسیاری از کارشناسان به محدوده «فشار عملیاتی» نزدیک شده است. روری جانستون، تحلیلگر موسسهCommodity Context، هشدار داده که کاهش ذخایر در کوشینگ به نقطهای رسیده است که میتواند عملکرد طبیعی بازار را تحت تاثیر قرار دهد. به گفته او، در شرایطی که چشمانداز روشنی برای بازسازی سریع ذخایر وجود ندارد، افت موجودیها به یک نقطه آسیبپذیر جدید برای بازار انرژی تبدیل شده است. کوشینگ از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا محل تحویل قراردادهای نفت خام وستتگزاس اینترمدیت (WTI) به شمار میرود و کاهش شدید ذخایر آن معمولا بهعنوان نشانهای از محدودیت عرضه در بازار آمریکا تلقی میشود.
ده هفته افت متوالی ذخایر
آمارها نشان میدهد روند کاهش ذخایر نفتی آمریکا وارد مرحلهای طولانی شده است. در هفته دوم ژوئن، ذخایر تجاری نفت خام آمریکا ۸میلیون بشکه کاهش یافت. همزمان حدود ۹میلیون بشکه دیگر نیز از ذخایر راهبردی برداشت شد. این دهمین هفته متوالی کاهش موجودیهای نفتی آمریکا محسوب میشود؛ روندی که نشان میدهد حتی فعالیت تقریبا کامل پالایشگاههای این کشور نیز نتوانسته کمبود عرضه ناشی از بحران خلیجفارس را جبران کند. بر اساس گزارش EIA، پالایشگاههای آمریکا هفته گذشته با ۹۶درصد ظرفیت عملیاتی خود فعالیت کردهاند؛ نرخی که در عمل نزدیک به حداکثر توان تولید محسوب میشود با این حال خروج نفت از انبارها همچنان ادامه دارد.
اثر جنگ بر بازار
پیش از آغاز جنگ، حدود ۲۰درصد مصرف روزانه نفت جهان و بخش بزرگی از تجارت LNG از تنگه هرمز عبور میکرد. محدود شدن تردد کشتیها در این آبراه باعث شد میلیونها بشکه نفت و گاز از بازار جهانی حذف شود و یکی از بزرگترین شوکهای عرضه تاریخ معاصر شکل بگیرد. در ماههای گذشته قیمت نفت تحت تاثیر این بحران جهش قابلتوجهی را تجربه کرد و هزینه انرژی برای اقتصادهای واردکننده افزایش یافت. در بسیاری از کشورها نیز قیمت سوخت برای مصرفکنندگان رشد کرد و نگرانیهای تورمی شدت گرفت. اگرچه توافق اولیه ایران و آمریکا تا حد زیادی از شدت نگرانیها کاسته و قیمت نفت را از اوجهای جنگی پایین آورده، اما آثار فیزیکی بحران همچنان در بازار باقی مانده است.
هشدار آژانس بینالمللی انرژی
آژانس بینالمللی انرژی نیز طی هفتههای اخیر بارها درباره کاهش ذخایر هشدار داده است. فاتح بیرول، مدیر اجرایی این نهاد، اعلام کرده بود آزادسازی ذخایر راهبردی به حفظ تعادل بازار کمک کرده، اما این ذخایر «بیپایان نیستند». به گفته وی، ادامه اختلال در هرمز میتوانست زمان باقیمانده برای اتکا به ذخایر تجاری را به چند هفته محدود کند. آژانس همچنین پیشبینی کرده که تقاضای جهانی نفت در سال جاری از عرضه فراتر خواهد رفت؛ موضوعی که میتواند روند بازسازی ذخایر را دشوارتر کند.
بحران پایان نیافته است
اگرچه توافق اولیه تهران و واشنگتن امیدها برای بازگشت نفتکشها به هرمز را افزایش داده و بخشی از ریسک ژئوپلیتیک را از بازار حذف کرده است، اما دادههای موجود نشان میدهد بازار جهانی انرژی هنوز از پیامدهای جنگ عبور نکرده است. ذخایر راهبردی آمریکا در پایینترین سطح چهار دهه اخیر قرار دارد، موجودی بزرگترینهاب ذخیرهسازی این کشور به محدوده هشدار رسیده و بخش مهمی از نفتی که طی ماههای گذشته از انبارها خارج شده، هنوز جایگزین نشده است. از این رو حتی با بازگشایی تدریجی هرمز، بازگرداندن تعادل به بازار و احیای ذخایر مصرفشده فرآیندی زمانبر خواهد بود. به بیان دیگر، هرچند خطر کمبود فوری عرضه کاهش یافته، اما سایه بحران انرژی هنوز به طور کامل از سر بازار جهانی نفت کنار نرفته است.
