قالیباف در گفتوگویی جزئیات تفاهم ایران و آمریکا را تشریح کرد
تثبیت دستاوردهای میدان در میز دیپلماسی
رئیس هیات مذاکرهکننده ایران در گفتوگوی خود با شبکه خبر که چهارشنبه هفته گذشته منتشر شد، از آغاز فصلی نوین در گذار راهبردی میان «میدان نبرد» و «میز تفاهم» خبر داد. هسته مرکزی این روایت بر این منطق استوار است که توافق اخیر، نه یک رویداد مجزا از نبرد، بلکه نقطه اوج و تثبیتکننده پیروزیهای نظامی در قالب یک سند حقوقی و سیاسی است. قالیباف، تفاهم را مسیری معرفی کرد که دستاوردهایی به مراتب گستردهتر از تقابل نظامی مستقیم به همراه داشته است. وی در تبیین این واقعیت اظهار کرد: «هر آنچه را که ما با زدن میخواستیم بگیریم، چندین برابرش را که اصلا قابل قیاس نیست با مذاکره گرفتیم.» این جمله، زیربنای راهبردی است که نشان میدهد چگونه ایران توانسته است با استفاده از ابزار مذاکره، هزینههای جنگ را به سرمایههای پایدار سیاسی تبدیل کند.
قالیباف در تشریح ماهیت این توافق، آن را «دیپلماسی اقتدار» نامید؛ رویکردی که در آن مذاکره بهعنوان امتداد مبارزه تعریف میشود. او با تاکید بر اینکه «من با مذاکرهای موافقم که خودش یک شیوه مبارزه باشد»، تفاهمنامه اخیر را محصول همافزایی قدرت نظامی و عقلانیت سیاسی دانست. از دیدگاه او، تفاوت بنیادین این توافق با الگوهای پیشین در این است که این بار، ایران از موضع قدرت و با تکیه بر «علم پیروزی میدان» وارد گفتوگو شده است. او معتقد است که این توافق، لباسی از پیروزی است که در سایه انسجام ملی دوخته شده و هدف نهایی آن، تثبیت دستاوردهایی است که در طول چهل روز نبرد سخت به دست آمده است.
کالبدشکافی یادداشت تفاهم
یادداشت تفاهمی که محصول ۲۲ساعت مذاکره فشرده در اسلامآباد است، از منظر قالیباف شامل بندهای عملیاتی و دقیقی است که حوزههای امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیک را دربرمیگیرد. یکی از برجستهترین دستاوردهای این توافق، موضوع رفع محاصره است که به گفته رئیس هیات مذاکرهکننده، با سرعتی فراتر از پیشبینیهای اولیه اجرایی شد. قالیباف در اینباره گفت: «قرار بود، رفع محاصره در یک دوره زمانی سیروزه انجام شود، ولی دیدید که ترامپ گفت محاصره را همین امشب برمیدارم و برداشت.» این سرعت در اجرا، از نظر او نشاندهنده کارآمدی «مذاکره به مثابه روش مبارزه» است که توانسته دشمن را به عقبنشینی فوری وادارد. در حوزه مالی و بانکی، توافق اخیر مسیرهای نوینی را برای دسترسی ایران به داراییهای خود گشوده است. قالیباف با رد شائبههای مربوط به محدودیت در دسترسی به پولهای بلوکهشده، بر نقد بودن این امتیازات تاکید کرد و گفت: «این پول باید بیاید در حسابهای ما، در دسترس ما، در اختیار بانک مرکزی ما. خط اعتباری دست بانک مرکزی است؛ هر لحظه برای هر کسی خواست السی باز کند و کارش را انجام دهد.» علاوه بر این، وی به بندهای ۴، ۵ و ۱۰ تفاهمنامه اشاره کرد که بهطور مشخص به موضوع داراییها و تضمینهای اقتصادی مربوط میشود.
ممنوعیتی برای شرکتهای آمریکایی نیست
وی همچنین از یک برنامه کلان سرمایهگذاری ۳۰۰میلیارد دلاری در حوزههای زیرساختی، نفت، گاز و معادن خبر داد که در متن تفاهمنامه گنجانده شده و بخشی از آن بهعنوان سازوکار جبران خسارات و بازسازی اقتصادی عمل خواهد کرد. قالیباف در تشریح اهمیت این صندوق با اشاره به دورانی که پس از برجام غربیها تمایلی به سرمایهگذاری در ایران نشان ندادند و این موضوع آوردهای برای کشور نداشت، تاسیس صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰میلیاردی را ابتکاری در راستای حل این معضل دانست و تاکید کرد: «ما هیچ ممنوعیتی برای ورود شرکتهای آمریکایی که بیایند داخل ایران سرمایهگذاری کنند، کار اقتصادی کنند و در زیرساختهای ما مانند نفت، گاز و معادن سرمایهگذاری کنند، نداریم. کسی نیامده که گفته شود ما اجازه ندادیم.» بُعد دیگر این توافق، تثبیت حقوق حاکمیتی ایران در پهنههای آبی و استیفای حقوقی است که پیش از این بهصورت بالقوه باقی مانده بود. قالیباف با اشاره به اهمیت راهبردی تنگه هرمز در این تفاهمنامه، خاطرنشان کرد که وضعیت این آبراهه هرگز به شرایط قبل باز نخواهد گشت. او با تکیه بر تخصص خود در جغرافیای سیاسی، توضیح داد که بر اساس توافق انجامشده، ایران بهعنوان کشور ساحلی، حق مدیریت و دریافت هزینه خدمات در تنگه را بهطور رسمی تثبیت کرده است.
استراتژی «گام در برابر گام»
مساله پایداری توافق و جلوگیری از بدعهدی طرف مقابل، از دیگر محورهای کلیدی سخنان قالیباف بود. او اعلام کرد که این تفاهمنامه بر پایه «بیاعتمادی مطلق» به آمریکا تنظیم شده و ضمانت اجرای آن نه کلمات روی کاغذ، بلکه قدرت بازدارندگی ایران است. وی در تشریح مکانیسم نظارتی تفاهمنامه گفت: «بدانید هر تعهدی که ما میدهیم، اقدام در مقابل اقدام است. بند۱۳ همین را تعریف میکند. ما ناظر بر این موضوع گذاشتهایم. مطمئن باشید به فضل الهی اگر اقدامی را انجام ندهند، ما اقدامی را متقابل انجام نمیدهیم.» قالیباف همچنین به پیوستگی امنیت لبنان با این تفاهمنامه پرداخت و تاکید کرد که تفاهم اخیر یک بسته جامع است که جبهه مقاومت را نیز در برمیگیرد. او با اشاره به اولتیماتومهای صادرشده در حین مذاکرات، توضیح داد که چگونه ایران توانست از طریق میز مذاکره، حملات به ضاحیه را متوقف کند: «ما در مذاکرهای که با اینها صحبت کردیم اولتیماتوم دادیم... وادار کردیم که این اتفاق بیفتد و بدون شک این با قدرت نظامی ما بوده که این کار انجام شد.» رئیس هیات مذاکرهکننده افزود: توافق اخیر، پیروزیهای میدانی را به یک «سند حقوقی و سیاسی» ماندگار تبدیل کرده است.
