بازسازی آثار داوینچی با هوش مصنوعی
این پروژه دیجیتالسازی با نام «لئوناردوتکا ۲» توسط پژوهشگران موزه گالیله در فلورانس ایتالیا و با همکاری «رویال کالکشن تراست» بریتانیا، کتابخانه آمبروزیانای میلان و کتابخانه لئوناردیانا در شهر وینچی توسکانی اجرا شده است. بخشهای مختلف نوشتههای لئوناردو طی قرنها از یکدیگر جدا شده بودند؛ بهگونهای که در برخی موارد صفحات حتی از میانه بریده شده و میان نهادهای مختلف پراکنده شده بودند.
پژوهشگران با استفاده از ابزار «لئوناردوتکا ۲» که بر اساس تطبیق جنس کاغذ، ویژگیهای فیزیکی، واترمارکها و ابعاد اسناد دیجیتالشده عمل میکند، موفق شدند ۵۰ صفحه منحصر به فرد از مجموعه پراکنده و تکهتکهشده لئوناردو را بازسازی کنند.
از جمله مهمترین صفحات بازسازی شده میتوان به طرحی از یک اسب اشاره کرد که اکنون بار دیگر در کنار طراحی یک سرباز جنگجو و چند طرح از قرقرههای مکانیکی قرار گرفته است.
پژوهشگران معتقدند این صفحه احتمالا آخرین طرح لئوناردو برای پروژه بلندپروازانهای بوده که هرگز به سرانجام نرسید؛ بنای یادبود سوارکاری فرانچسکو اسفورتسا که با نام «اسب لئوناردو» نیز شناخته میشود.
نمونه دیگری، طراحی یک دستگاه سوزنسازی را با بخشی که قرنها پیش از آن جدا شده بود، دوباره متحد کرده است. در پشت این قطعه جداشده طرح دو اژدهای در هم پیچیده دیده میشود.
پائولو گالوتسی، مدیر پیشین موزه گالیله و بنیانگذار این پروژه در بیانیهای اعلام کرد: ««لئوناردوتکا ۲» فرصتهای بیسابقهای را برای پژوهشگران سراسر جهان فراهم میکند تا به گنجینه عظیم و ارزشمند اطلاعات موجود در دستنوشتههای لئوناردو داوینچی دسترسی داشته باشند.
او افزود: «این ابزار نوآورانه آغازگر دورهای تازه و بسیار امیدوارکننده در پژوهش درباره میراث هنری، علمی و ادبی نابغه وینچی است.»
لئوناردو در دهههای پایانی زندگی خود مجموعه رو به گسترشی از اختراعات، مطالعات مهندسی و طرحهای نوآورانهاش از جمله ماشین پرواز، سازهارپسیکورد-ویولا، پیچ ارشمیدس و چرخ دائمی را در یک مجموعه بزرگ نگهداری میکرد. اما پس از مرگ او در سال ۱۵۱۹، این مجموعه واحد بر اساس موضوعات مختلف از هم تفکیک شد؛ بخشی به علوم و فناوری و بخشی دیگر به هنر اختصاص یافت. عامل این جداسازی شخصی به نام پومپئو لئونی، مجسمهساز ایتالیایی، بود.
سالها بعد، داماد لئونی مجموعه بزرگترِ مرتبط با علوم را به کنت گالئاتسو آرکوناتی فروخت. آرکوناتی نیز این مجموعه را در سال ۱۶۳۷ به کتابخانه آمبروزیانا اهدا کرد؛ این مجموعه بعدها با نام کدکس آتلانتیکوس شهرت یافت.در مقابل، مجموعه آثار هنری سرانجام در حدود سال ۱۶۷۰ به مجموعه سلطنتی بریتانیا راه پیدا کرد؛ احتمالا به عنوان هدیهای برای پادشاه چارلز دوم.
روبرتو فراری، مدیر اجرایی موزه گالیله، در این باره گفت: الگوی لئوناردوتکا ۲، نمونهای مهم از این واقعیت است که نهادهای فرهنگی میتوانند و باید مالکیت فکری پروژههای دیجیتال خود را حفظ کنند و مسوولیت آن را به پلتفرمهای تجاری واگذار نکنند.
او گفت:در عصری که هوش مصنوعی با سرعتی چشمگیر در حال تحول است، این پروژه یادآور میشود که ارزش واقعی علوم انسانی دیجیتال در پذیرش مسوولیت مستقیم نهادهای علمی برای طراحی ابزارهایی نهفته است که از طریق آنها میراث مشترک بشری مطالعه و درک میشود.
