پایان رشد یکدست نمادها؟
به نظر میرسد در آینده نزدیک، بازار به تدریج از شرایطی که تقریبا همه نمادها صرفا تحتتاثیر جو عمومی رشد میکنند فاصله بگیرد و میان شرکتهای برخوردار از پشتوانه بنیادی قوی و شرکتهایی که صرفا از فضای هیجانی بازار بهره میبرند، تمایز بیشتری ایجاد شود. در چنین شرایطی، شرکتهایی که از سودآوری پایدار، چشمانداز روشن و عوامل بنیادی مناسب برخوردار هستند، مسیر خود را از سایر نمادها جدا خواهند کرد.
از همین رو سرمایهگذاران باید از رفتارهای تودهوار و تصمیمگیریهای مبتنی بر هیجان پرهیز کنند. تجربه سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ نشان داد که تصور سودآوری تضمینشده برای همه سهام میتواند در نهایت زیانهای سنگینی برای سهامداران به همراه داشته باشد. ممکن است در مقاطعی تقریبا تمامی نمادها رشد کنند، اما در ادامه بازار به سمت تفکیک شرکتهای ارزنده از شرکتهای فاقد پشتوانه بنیادی حرکت خواهد کرد و در چنین شرایطی، سهامداران شرکتهای ضعیف بیشترین آسیب را متحمل میشوند.
در خصوص تداوم روند صعودی بازار نیز چند عامل کلیدی نقشآفرین هستند. بخشی از صنایع بزرگ کشور در جریان جنگ آسیب دیدهاند و بازسازی تدریجی این شرکتها، همراه با شفافسازی وضعیت فعالیت و تولید آنها، میتواند به افزایش اعتماد سرمایهگذاران کمک کند. از سوی دیگر، هرگونه توافق سیاسی که به کاهش یا رفع تدریجی تحریمها منجر شود، میتواند زمینه ورود فناوریهای جدید، توسعه فعالیتهای اقتصادی و بهبود شرایط تولید را فراهم کند. چنین تحولاتی در افق میانمدت و بلندمدت میتواند بسیاری از چالشهای اقتصاد کشور را کاهش داده و چشمانداز بازار سرمایه را تقویت کند.
بازار سرمایه ذاتا آینده را قیمتگذاری میکند. بنابراین هرچه افق پیش روی اقتصاد روشنتر و قابل پیشبینیتر باشد، سرمایهگذاران نیز با اطمینان بیشتری به خرید سهام و سرمایهگذاری بلندمدت روی خواهند آورد. در مقابل، هر عاملی که موجب افزایش ابهام و نااطمینانی نسبت به آینده شود، میتواند روند ورود سرمایه به بازار را تضعیف کند.
در حوزه بازار ارز نیز کاهش نرخ دلار در روزهای اخیر پس از انتشار اخبار مربوط به توافق، بیش از آنکه ناشی از تغییرات بنیادین اقتصاد باشد، به رفتارهای هیجانی بازار شباهت دارد. واقعیتهای اقتصادی کشور همچنان نشان میدهد که نرخ ارز در کف قیمتی قرار دارد و نمیتوان انتظار کاهشهای شدید و پایدار را بدون تغییرات اساسی در متغیرهای اقتصادی داشت.
بازار طلا نیز علاوه بر نرخ ارز، تحتتاثیر قیمت جهانی طلا قرار دارد. هرچند نوسانات کوتاهمدت در این بازار طبیعی است، اما چشمانداز افتهای عمیق و پایدار در قیمتهای جهانی چندان محتمل به نظر نمیرسد. در مجموع، بازار سرمایه همچنان نسبت به بسیاری از بازارهای موازی از ظرفیت رشد بیشتری برخوردار است و بخشی از عقبماندگی خود را جبران میکند. با این حال، این موضوع به معنای حبابی بودن سایر بازارها نیست. آنچه در ماههای آینده اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد، توجه به تحلیلهای بنیادی و انتخاب شرکتهایی است که از سودآوری، مزیت رقابتی و چشمانداز روشنتری برخوردار هستند؛ چرا که احتمالا برندگان اصلی مرحله بعدی بازار، نه همه نمادها، بلکه شرکتهای دارای بنیاد قوی خواهند بود.
* کارشناس بازار سرمایه
