دکتر مجید محمدشریفی

آغاز مذاکرات میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران پس از جنگ رمضان را نمی‌توان صرفا به منزله شکست سیاست فشار حداکثری یا پیروزی دیپلماسی تفسیر کرد. در ادبیات روابط بین‌الملل، بسیاری از مذاکرات نه محصول کاهش تعارض، بلکه نتیجه تغییر در محاسبات هزینه و فایده طرف‌های درگیر هستند. از این منظر، آنچه امروز میان تهران و واشنگتن در حال شکل‌گیری است بیش از آنکه نشانه حل اختلافات بنیادین باشد، نمونه‌ای از «چانه‌زنی در سایه جنگ» است؛ وضعیتی که در آن طرفین به دلیل هزینه‌های بالای ادامه درگیری، به یک تفاهم موقت تن می‌دهند، بی‌آنکه اهداف راهبردی خود را تغییر داده باشند.

بازگشت دونالد ترامپ به کاخ‌سفید، آن‌گونه که همگان انتظار داشتند، سیاست خارجی ایالات‌متحده آمریکا را دستخوش دگرگونی کرد. گرچه با تاملی در سیر تطور سیاست خارجی آمریکا در پس سال ۲۰۰۸ و سربرآوردن بحران مالی جهانی و مهم‌تر از آن پیامدهای فاجعه‌بار رویکرد بین‌الملل‌گرایی لیبرال و حتی غلبه انگاره‌های ایدئولوژیک بر استراتژی کلان آمریکا می‌توان شاهد یک «تغییر پارادایمی» در سیاست خارجی این کشور و پذیرش آغاز عصر رقابت قدرت‌های بزرگ و ضرورت حفظ و تقویت جایگاه آمریکا و مقابله جدی با رقبایی همچون چین و روسیه به عنوان هسته سخت سیاست خارجی آمریکا بود.

نخستین دور از مذاکرات ایران و آمریکا برای دستیابی به توافق بر سر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران‌‌‌ با حضور عباس عراقچی، وزیر خارجه و استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، به صورت غیرمستقیم در مسقط پایتخت کشور عمان برگزار شد.